سیاست‌مداران باید داستان «علمی تخیلی» بخوانند، نه وسترن و کارآگاهی. -  آرتور سی. کلارک (Arthur C. Clarke)
تنها استفاده مشروع از کامپیوترها بازی‌های کامپیوتری است.   -   اوژن جارویس (Eugene Jarvis)
علوم کامپیوتر دیگر تنها به کامپیوترها مربوط نمی‌شود، همان طور که نجوم محدود به تلسکوپ‌ها نیست.   -   ادسگر دایکسترا (Edsger W. Dijkstra)
هنوز اثبات نشده است که هوشمندی ارزش زنده ماندن را دارد. -  آرتور سی. کلارک (Arthur C. Clarke)
کامپیوترم مرا در شطرنج شکست داد، ولی در مشت و لگد حریفم نشد!  -  اوم فیلیپس
«رفیق متاسفانه باید بهت بگم که کامپیوترت هک شده. الان تمام فایل‌های شخصی‌ات روی سرور اف‌تی‌پی آدرس 127.0.0.1 گذاشته شده. باور نداری خودت لاگین کن و ببین!»  -  شوخی کلاسیک با کاربران جدید یونیکس
ای کاش زندگی Ctrl+Z داشت!  -  ناشناس
کامپیوترهای آینده بیش از یک و نیم تن وزن نخواهند داشت.   -   مجله ماشین‌های محبوب 1949 (Popular Machines)
هر ایده انقلابی‌ای سه مرحله از واکنش را طی می‌کند: 1) غیرممکن است!   2) ممکن است. اما ارزشش را ندارد.   3) از اول هم می‌گفتم که ایده خیلی خوبی است!   -  آرتور سی. کلارک (Arthur C. Clarke)
طبیعت انسان این است که عاقلا فکر و غیرعاقلانه عمل کند.  -  آناتول فرانس (Anatole France)

امروز فناوری اطلاعات كاربردی روزافزون ...

وب، فناوری همراه و شبكه‌ اجتماعی چنان در زندگی بشر امروز ...

بر همگان واضح و مبرهن است كه ...

نه، جالب نیست. كلیشه‌ای است. هیچ كدام شروع خوبی نه برای یك مقاله است، نه برای سرمقاله كه به نوعی شناسنامه و چكیده‌ی یك نشریه محسوب می‌شود. واقع امر این است كه فناوری اطلاعات و ارتباطات چنان استفاده‌ی روزمره‌ای در زندگی مردم پیدا كرده است كه مجموعه‌ی فناوری‌هایی كه قرار بود در این نوشته «واضح و مبرهن» باشد، در حال حاضر حكم ابزار دم دستی مردم را دارد و نیازی به تاكید بر ضرورت وجودی آن دیده نمی‌شود.

مگر نه این است كه امروز یك كودك پنج ساله به راحتی می‌تواند دی‌وی‌دی كارتون خود را در دستگاه پخش بگذارد و با ریموت كنترل تلویزیون كانال مناسب را انتخاب كند و به تماشا بنشیند؟ یا مگر بسیاری از افراد جامعه «بلوتوث كن» را به همان راحتی و روزمرگی «سلام برسان» به كار نمی‌برند؟ آیا هیچ شركت یا سازمانی را می‌توان پیدا كرد كه در بخش‌های مختلف كاری‌اش محصولات سخت‌افزاری و نرم‌افزاری این فناوری‌ها را به كار نگیرند؟ پس چه نیازی است كه بر اهمیت و ضرورت استفاده از فناوری اطلاعات و ارتباطات در جامعه داد سخن بدهیم؟ ظاهرا مردم، یا به عبارت بهتر، هر آن كه «نیاز» دارد، راه و ابزارش را هم پیدا می‌كند و نشریات این حوزه تنها كاری كه باید بكنند اطلاع‌رسانی به نحو احسن است، تا كاربران فناوری با آگاهی بیشتر از فرآورده‌های موجود، بتوانند بهترین یا مناسب‌ترین را انتخاب كنند.

ما در گذر از جامعه‌ی اطلاعاتی فعلی به جامعه‌ای دانش‌محور هستیم و دهكده‌ی جهانی مارشال مك‌لوهان را اندك‌اندك پشت سر می‌گذاریم. سرعت ابداعات فناورانه چنان است كه سوژه‌هایی كه نویسندگان داستان‌های علمی‌تخیلی بدان‌ها می‌پردازند، با فاصله‌ی زمانی كمی به حقیقت می‌پیوندد و منسوخ می‌شود. با كمی دقت و اطلاع می‌توان دریافت كه حتی داستانی كه در همین «صفرمین» شماره‌ی ماهنامه چاپ شده، هم‌اكنون تا حدودی زیادی محقق شده و واقعیت عینی دارد. اینترنت، وب، موتورهای جستجو، ویكی‌ها، شبكه‌های اجتماعی و صدها سرویس دیگر، در حال تبدیل دنیای مجازی به شبكه‌ای از خدمات توزیع شده و كاملا مرتبط هستند كه در حال تبدیل شدن به مغزی تحلیل‌گر و غول‌آسا منجر است. پردازش ابری، شبكه‌ی گرید، مزرعه‌ی سرورها، نرم‌افزار به عنوان خدمات، ‌معماری سرویس‌گرا و فناوری‌هایی از این دست، همگی در یك راستا حركت می‌كنند: تولید و مدیریت دانش بر اساس جزیی‌ترین اطلاعات به دست آمده از افراد و سازمان‌ها. الگوریتم‌های هوش مصنوعی كه در داده‌كاوی استفاده می‌شود، حتی از داده‌های به ظاهر بی‌ربط هم الگوهایی استخراج می‌كند كه مدیران سازمان‌ها و شركت‌های بزرگ را در هدایت مجموعه‌ی تحت رهبری خود به سوی موفقیتی جمعی یاری می‌كند.

تمام این فناوری‌ها، با تمام پیچیدگی و درهم‌تنیدگی‌شان، از نگاه كاربر نهایی پنهان می‌ماند، تا مرعوب نشود و روزمره و هر روز بیش از دیروز به كارشان بگیرد. سادگی رابط كاربری سایت گوگل عظمت فناوری به‌كاررفته در این سازمان معظم را از دیده‌ها پوشیده نگه می‌دارد و این یعنی «خدمات شفاف»! اما این شفافیت چیز دیگری را هم به مرور كم‌رنگ می‌كند كه باید مراقبش بود و از آن حفاظت كرد: «حریم شخصی دیجیتال».

در این گیرودار، ما جمعی از دوستان گرد هم آمدیم تا آن وجهی از فناوری اطلاعات و ارتباطات را پیش چشم بگذاریم كه كمتر در نشریات داخلی، به صورتی متمركز بدان‌ها پرداخته می‌شود. این بود كه از فناوری اطلاعات به «فناوری دانش» رسیدیم.

امید است بتوانیم دوشادوش دیگر نشریات فعال در این حوزه، به دانسته‌های جامعه‌ی متخصص كشور چند بایتی اضافه كنیم.

امیر سپهرام

سردبیر

شماره 00