هر خانه، یک روبات؟
مترجم: مهدی بنواری
به گزارش «ساینس دیلی» (ScienceDaily) نسخهی ۳۰ سپتامبر ۲۰۰۸ میلادی برخی صاحبنظران مانند «بیل گیتس» (Bill Gates) بر این باورند که تا سال ۲۰۲۵ میلادی در هر خانهای یک روبات وجود خواهد داشت. در آزمایشگاههای سراسر اروپا محققان نمونهها و آزمایشهایی در دست طراحی دارند که احتمالا پیشخدمت روباتی آینده از روی آنها ساخته خواهد شد.
بیل گیتس وضعیت فعلی تحقیقات در دانش روباتیک را به اولین روزهای تاریخ کامپیوترهای شخصی تشبیه میکند؛ همان روزهایی که او شرکت مایکروسافت را تاسیس کرد. طرحها و موفقیتهای به دست آمده در زمینهی روباتیک درست همانند دههی ۱۹۷۰ میلادی در بازار کامپیوترهای شخصی، به سرعت پیاپی رخ میدهند. علاقهی مشتریان و مصرفکنندگان هم به آرامی جلب این بازار میشود.
در اروپا هم مانند بقیهی دنیا جهشی در تحقیقات روباتیک به وجود آمده است که بخشی از تاثیر آن را میتوان در تشکیل EURON (سرواژهی European Network of Robotic Research یا «شبکهی تحقیقاتی روباتی اروپا») مشاهده کرد. EURON شبکهای از بهترینهای صنعت و تحقیقات است که با سرمایهگذاری کشورهای اروپایی در ماه مه ۲۰۰۸ تکمیل شد.
شبکهی EURON از این لحاظ حایز اهمیت فراوانی بود که یک دوجین برنامهی تحقیقاتیای که توسط آن یکپارچه شد، به طور شگرفی به پیشرفت دانش روباتیک کمک کرد و در عین حال تصویر هوسانگیزی از آینده را در معرض دید گذاشت.
این تصویر نشان میدهد که محققان سرتاسر اروپا طرحهای جدیدی را توسعه میدهند و با مشکلات بنیادینی دست و پنجه نرم میکنند که در نهایت به تدوین استانداردی جهانی برای روباتهای خانگی خواهد انجامید. حتی در حال حاضر هم مشتاقان و علاقمندان کیتهای آماده را خریداری میکنند تا برای خود و به دست خود روباتهایشان را بسازند و روی آنها برنامهنویسی کنند.
در ژاپن هر ساله اسباببازی روباتی جدیدی به بازار میآید و در همین حال در آمریکا جاروبرقیهای روباتی مانند رومبا (Roomba) حتی همین امروز هم در بازار موجود هستند.
اما گذشته از همهی اینها روبات پیشخدمت سال ۲۰۲۵ چه ظاهر و قیافهای خواهد داشت؟ برونو سیلیچیانو (Bruno Silciliano) که یک محقق روباتیک اروپایی و مسئول ترویج روباتیک در EURON است بر این باور است که با توجه به مقاصد و کاربردهای فراوان موجود، اشکال و انواع مختلفی از این روباتها وجود خواهند داشت.
او میگوید: «در روباتیک، ردهبندی کاملی برای انواع روباتها تعریف شده است که برای کاربردها، محیطهای فیزیکی، خدمات متفاوتی تعریف شدهاند. در آینده در هر یک از این ردهها انواع مختلفی روبات طراحی و ساخته خواهد شد.»
در کاربردهای خانگی، طبقهبندیها طیف وسیعی را میپوشاند. برای مثال، در این ردهبندی هم جاروبرقیهای روباتی (که میتوانند زیر مبل قایم شوند تا هر وقت به آنها نیاز بود وارد عمل شوند) و هم خدمتکارهای مکانیکی کاملا هوشمند یافت میشود. تحقیقات فعلی سازمانهای اروپایی این قبیل تفاوتها را هم مد نظر دارد.
برای مثال، یک دستگاه TASER که به دست محققان موسسهی انفورماتیک دانشگاه هامبورگ ساخته شده، دستگاهی بزرگ و پیچیده اما قدرتمند است که به محققان در ساخت روباتها کمک میکند. روباتهایی که در این موسسه در دست ساخت هستند میتوانند اشیا را در دست بگیرند، کلید چراغ برق را روشن و خاموش کنند یا در خانه را باز کنند.
یکی از جالبترین ویژگیهای TASER این است که میتواند حرکت دو بازوی مکانیکی را کنترل کند. در بیشتر روباتها یا کل سکو حرکت میکند یا خود بازو حرکت میکند و نه هر دو. اما روبات TASER میتواند هم بدنهی خود و هم بازویش را به صورت همزمان حرکت دهد. این مشکل و راه حل آن به هیچ وجه پیشپاافتاده و ساده نیست و کاری که در این موسسه انجام شده انقلابی در نوع خود به حساب میآید.
لطفا شیشهها را کوئیرل کن!
کوئیرل (Quirl) یکی از اولین نمونههای روباتهای یاریگر است. البته شکل و شمایل کوئیرل اصلا آن چیزی نیست که از یک روبات انتظار میرود. این نمونه هم دقیقا مانند روبات رومبا وسیلهای صاف و ساده است که در دنیایی دو بعدی حرکت میکند.
البته تفاوتی هم وجود دارد و آن هم این است که کوئیرل به صورت عمودی حرکت میکند. در واقع کوئیرل روی شیشه حرکت میکند و همین طور که عبور میکند پنجره را هم تمیز میکند. شاید کوئیرل شباهتی به «سیتریپیاو» (C3PO) در «جنگ ستارگان» نداشته باشد، ولی به وضوح نشان میدهد که روباتها چقدر میتوانند در خانهها یا ادارات آینده مفید واقع شوند؛ به خصوص اگر در نظر داشته باشیم که پنلهای خورشیدی که برای تولید الکتریسیته از نور خورشید استفاده میشوند وقتی تمیز باشند بازدهی بسیار بیشتری خواهند داد.
کوئیرل که محصول «انستیتوی مهندسی تولید و اتوماسیون فرانهوفر» در اشتوتگارت است، به واقع پیشرفت بسیار مهمی در کار طراحان به شمار میآید. وقتی محققان انستیتو کار تحقیقات و مهندسی روبات شیشهپاککن را شروع کردند طرح اولیهی آنها ۶/۵ کیلوگرم وزن داشت و سطحی به اندازهی یک کاغذ A3 داشت. ولی کوئیرل به اندازهی یک کارت پستال است و وزنش ۶۰۰ گرم است که باورنکردنی است. از همه مهمتر این که با ابعاد کوچک کوئیرل هنوز هم میتواند شبشهها را به خوبی تمیز کند.
با روند رو به رشد ایجاد و عملی شدن نمونههایی مانند رومبا، کوئیرل و روباتهای چمنزن نیاز به ایجاد سازمان و تشکیلاتی برای نیروی کار مکانیکی به وجود خواهد آمد. از این رو «آزمایشگاه سیستمهای حسگر خودکار عملی» واقع در دانشگاه اربرو (Orebro) در سوئد بر روی «بومشناسی سیستمهای هوشمند نهفتهی فیزیکی» (یا Ecology of Physically Embedded Intelligent Systems با سرواژهی PEIS) کار میکند.
بومشناسی PEIS گونههای زیادی از روباتها را هماهنگ و همسان میکند. حال چه روباتها به صورت هوش مصنوعی درونکار یخچال باشند یا به صورت فیزیکی یک پیشخدمت دائمی در آمده باشند. در واقع محققان در حال حاضر هم مشغول کار بر روی یک «فرمانده» برای نیروهای کار مکانیکی هستند که نشاندهندهی سرعت بسیار پیشرفت و توسعهی روباتهای کاربردی خانگی در همهی عرصهها است.
جیمز ِ روبات
جیمز یک روبات پیشخدمت است که درست شبیه یک نسخهی مکانیکی از «دست» در فیلم و مجموعهی تلویزیونی «خانوادهی آدام» ساخته شده است. این روبات میتواند راهش را از میان ناهمواریها و مانعها پیدا کند و اشیا را بگیرد و حمل کند. این نمونه میتواند پیشرو توسعه و ایجاد روباتهای یاریگر بیماران کوادریپلژیا باشد که در آن هر چهار دست و پای بیمار از حیز انتفاع میافتد.
روباتهایی که همراه یا در کنار انسانها کار میکنند باید از «سهقانون روباتیک آسیموف» پیروی کنند و محققان اروپایی هماینک در تلاش برای دستیابی به این ویژگی هستند. بازوی روباتی سبکوزن کوکا (Kuka) اولین روباتی است که از قانون اول روباتیک پیروی میکند. این قانون به این صورت بیان میشود: یک روبات نباید به انسان آسیب برساند یا با انعفال اجازه دهد صدمهای به انسان وارد آید.
از این نظر کوکا از چند جهت ایمن است. وزن این وسیله به نسبت نیرویش بسیار کم است. کوکا تنها ۱۳ کیلوگرم وزن دارد اما میتواند به همین اندازه بار بلند کند. این مساله وقتی اهمیت پیدا میکند که بدانیم در صنعت امروز به طور معمول بازوی روباتی که توانایی بلند کردن ۱۳ کیلوگرم بار داشته باشد خود بیش از ۱۰۰ کیلوگرم وزن دارد. از این رو کوکا با انفعال ذاتی خود ایمن محسوب میشود. یعنی دارای جرمی نیست که به طور معمول باعث صدمه شود.
اما ماجرا به همین جا ختم نمیشود. کوکا با استفاده از حسگرهایی که روی مفصلهایش دارد به دقت حرکت خود و مسیر آن را زیر نظر دارد. در نهایت اگر روبات با شی یا شخصی برخورد یا حتی تماس داشته باشد موتورهای آن بلافاصله در جهت عکس شروع به حرکت میکنند و مسیر حرکت را برعکس میکنند. این ویژگی یک سیستم ایمنی فعال و چشمگیر محسوب میشود.
برای حصول ایمنی و قابلیت اطمینان مورد نیاز برای استفاده و پذیرش همهجانبهی کاربرد روباتها در فضای خانه، سیستمهایی مانند کوکا بسیار اساسی و الزامی هستند.
بودجهی تحقیقاتی بسیاری از این روباتها را برنامههای مالی و تحقیقاتی با منشا اروپایی تامین کردهاند و تمام این پروژهها از امکانات شبکهی EURON بهره بردهاند.
| < قبلی | بعدی > |
|---|