نیک چمبرز (Nick Chambers)
مترجم: شیرین سادات صفوی
از دیرباز اتومبیلهای خودکاری که بتوانند به عنوان رانندههای رباتیک عمل کنند، یکی از رویاهای علمیتخیلی بشر بوده و بیشتر خواب و خیالی دور از دسترس (حتی در جهان آینده) به نظر میرسیده است.
گوگل پیشبینی کرده که با استفاده از خودروهای بدون راننده، میتوان سالانه جان یک میلیون نفر را در سرتاسر جهان نجات داد. بنا به آمار، تنها در سال 2008 بالغ بر 5/8 میلیون تصادف رانندگی در آمریکا رخ داده است. از این میان حدود 34 هزار تصادف منجر به مرگ، 1/6 میلیون منجر به جراحت و 4/2 میلیون نیز منجر به خسارتهای بهنسبت عمده مادی شدهاند. تصادفهای رانندگی مسئول قسمت عمدهای از مرگومیر، جراحت و خسارات مادی هستند و اتومبیلهای بدون راننده میتوانند از وقوع آنها پیشگیری کنند.
گامهایی بلند با دستگاههایی نامعمول
چهل سال پیش اولین خودروهای بدون راننده تنها اسباببازیهایی کند و ناشیانهای بودند که خطوط نقاشی شده روی سطح جاده را دنبال میکردند. با این حال در عرض چند سال گذشته، ماجرای جستجو به دنبال خودروهای خودکار رشد بیسابقهای به خود دیده است؛ این مساله با یک سری خودروی بدون سرنشین آغاز شد که دایره پژوهشهای پیشرفته وزارت دفاع (DARPA) آمریکا بین سالهای 2004 تا 2007 برای طراحیشان مسابقه برگزار میکرد و قصد داشت از این طریق برخی از پستهای نظامی در میدان نبرد را با رباتهای مختلف جایگزین کند.
سال گذشته گروهی از مهندسان آزمایشگاه طراحی پویا در دانشگاه استنفورد، به همراه آزمایشگاه تحقیقات الکترونیک گروه فولکسواگن و شرکت اوراکل موفق شدند با به حرکت در آوردن خودروی آزمایشی «آئودی خودکار TTS» با قدرت 265 اسببخار در مسافتی 20 کیلومتری طی مسابقات تپهنوردی کلرادو، گامی عظیم در صنعت خودروهای بدون راننده بردارند.
پروژه خودروهای بدون راننده گوگل سال گذشته از حالت سری بودن خارج شد و اکنون این شرکت میکوشد ایالت نوادا را متقاعد سازد تا به عنوان اولین ایالت، مجوز استفاده از خودروهای بدون راننده را در جادههای عمومی صادر کند. تا به حال خودروهای گوگل حدود 240 هزار کیلومتر را بدون کمترین دخالت انسانی پشت سر گذاشتهاند و در این مدت تنها یک حادثه رخ داده و طی آن یکی از خودروهای گوگل از پشت سر مورد تصادم با خودروی دیگری (که راننده انسانی داشت) قرار گرفت. بر خلاف تصاویر علمیتخیلی که در سالنهای سینما میبینید، خودروهای بدون راننده گوگل بسیار معمولی هستند - شش تویوتا پریوس و یک آئودی - که با دستگاههایی نامعمول مجهز شدهاند؛ از این جمله میتوان به دو دوربین رو به جلو، یک مسافتیاب لیزری 360 درجه، چهار حسگر راداری و دستگاههای جیپیاس پیشرفته اشاره کرد.
پروژه گوگل را میتوان انشعابی از برنامههای دارپا دانست. در واقع بسیاری از اعضای تیم گوگل همان برندگان مسابقات DARPA هستند که تعلیمهای آن دوره را با خود به همراه آوردهاند. کریس اورمسون (Chris Urmson)، مدیر فنی تیم گوگل و یکی از اعضای برجسته تیم کارنگی ملون که در سال 2007 برنده جایزه بخش شهری دارپا شد، میگوید: «در واقع پیشرفتهای زیادی در زمینه فناوری حسگرها صورت گرفته که باعث میشود بر خلاف پانزده سال پیش، مطمئن باشیم چنین رویایی شدنی است.»
مساله قضاوت
یکی از جنبههای این پروژه گوگل که اغلب از دید ناظر عادی دور میماند، این است که این خودروها حتی وقتی راننده ندارند، باز هم در واقع صد درصد خودکار نیستند. برای این که خودروهای خودکار بتوانند مسیری را پشت سر بگذارند، اول باید انسانی سوار بر یک اتومبیل معمولی آن مسیر را طی کرده و با بهکارگیری آرایهای از حسگرها، از آن نقشهبرداری کند. محل چراغهای راهنمایی و رانندگی، مناطقی با تردد بالای عابر پیاده و سایر موارد ثابت و یکنواخت طوری نشانهگذاری میشوند که اتومبیل بدون نیاز به شناساییشان در لحظه، از قبل نسبت به آنها آگاهی داشته باشد. با این حال اگر در فاصله زمانی بین نقشهبرداری تا حرکت اتومبیل آزمایشی در آن مسیر تغییری صورت بگیرد، ممکن است این مساله منجر به سردرگمی اتومبیل شود.
اورمسون میگوید تلاشهای گوگل شامل دو مولفه اساسی میشوند: «اولی قابلیت اطمینان است؛ یعنی انتظار داشته باشیم خودرو بتواند کاری را که ما میخواهیم دوباره و دوباره تکرار کند، و دومی هم ثبات است، به منظور مقابله با شرایط غیرعادی و حفظ امنیت در این شرایط.»
جان لئونارد (John Leonard)، استاد مهندسی آب و مکانیک در امآیتی که به عنوان رهبر تیم این موسسه در مسابقه بخش شهری دارپا سال 2007 به مقام چهارم رسید، اعتقاد دارد قبل از امکان تولید خودروهای بدون سرنشین به صورت عمده، باید موانع فیزیکی پیش پایش را از میان برداشت. او میگوید: «من برای همکاران خود در گوگل احترام بسیاری قایلم. نتایجی که به دست آوردهاند، خارقالعاده است؛ مثلا توانایی راندن در سرعتی مناسب بزرگراهها. با این حال از آن جایی که نقشهها را از قبل تهیه کرده و از مشاهدهگر انسانی برای تعیین جای چراغهای راهنمایی و خطوط عابر پیاده و جز آن استفاده میکنند، پس این مساله با این که یک خودروی خودکار را بدون هیچ اطلاع قبلی در جادهها رها کنیم، فرق دارد.»
مقابله با شرایط پیچیده
بخش اعظمی از فعالیت لئونارد مربوط به نقشهبرداری و مکانیابی آنی (SLAM) میشود. برعکس نقشهبردای اولیهای که در سیستم گوگل انجام میگیرد، SLAM خودرو را قادر میسازد تا در همان حین رانندگی از محیط اطراف نقشهبردای کند. این مساله باعث میشود توانایی خودروهای بدون راننده در مقابله با شرایط متغیر افزایش پیدا کند. ولی حتی SLAM هم قادر به حل تمامی مسایل نیست.
لئونارد میگوید بیشتر از 15 سال قبل، تیمی با عنوان «سرتاسر آمریکا بدون دخالت دست» توانست از واشنگتن تا سندیگو براند و 98/2 درصد مسیر را بدون دخالت انسانی پشت سر بگذارد. اما آن 1/8 درصد چه میشود؟ لئونارد میگوید: «مهمترین مساله حال حاضر، مقابله با همین شرایط غیرمنتظره است. برای رسیدن به عملکرد صد درصدی، نیاز به قدرت قضاوت است و هر چقدر هم از پیش نقشهبرداری انجام دهید، به چنین چیزی دست پیدا نخواهید کرد.»
حتی گوگل هم قبول کرده است که هنوز راه مناسبی برای مقابله با این شرایط غیرمنتظره در دست ندارد و به همین دلیل است که تمامی خودروهای این پروژه دو سرنشین پشتیبان دارند که در صورت بروز رفتار عجیب از سوی خودرو، کنترل را به دست میگیرند. اورمسون میگوید: «برنامه ما در حال حاضر تنها حالت آزمایشی دارد؛ خودروها بهخوبی عمل میکنند و احتمالا در جاده اصلا متوجه آنها نمیشوید، مگر این که اتفاق غیرمنتظرهای بیافتد یا عواملی موجب بیاطمینانی در سیستم دیده شوند.»
از نظر لئونارد همین مولفههای غیرقابل اتکا هستند که مانع تولید خودروهای بدون سرنشین در آینده خواهند شد: «این موقعیت را در نظر بگیرید که جعبهای که خوب روی سقف اتومبیل دیگری بسته نشده، ناگهان جلوی شما روی سطح جاده میافتد. سیستم باید در عرض ثانیهای تصمیم بگیرد که مستقیما از روی آن رد شود یا به راست یا چپ از کنار آن بگذرد، که هر کدام از این تصمیمات میتواند وضعیت را از آن چه که هست بدتر کند. نکته اساسی همین شرایط فوقالعاده و تقریبا ناممکن است. البته انسان هم جایزالخطا است. فرض کنید ده خطای انسانی با پنج خطای رباتی جایگزین شوند؛ ولی آیا جامعه آماده هست که چنین تبادلی را انجام دهد؟»
پاداش پتانسیلهای فوقالعاده
حتی با وجود این مسایل نسبتا حلنشدنی، گوگل امکان نجات جان انسانها، کاهش مصرف سوخت و افزایش کارآیی را دلیل کافی برای دنبال کردن این رویا میداند. آنها همین حالا هم با تغذیه اطلاعات رفتاری به سیستم، «هوشمندی» باورینکردنیای در این سیستم دیدهاند و نتایج خوبی به دست آوردهاند.
اورمسون تعریف میکند که طی یکی از آزمایشها وقتی خودرو به یک خط عابر پیاده رسید، بیدلیل توقف کاملی انجام داد. او که در لحظه چنین واکنشی را به خطای سیستم نسبت داده بود، ناگهان متوجه حضور خانم مسنی شد که تا چند لحظه قبل پشت چند خودروی پارک شده از دید پنهان بوده و حالا روی خط عابر پیاده پا میگذاشت. او میگوید: «این لحظات برای من بینهایت ارزشمندند، چون نشان میدهند این سیستم میتواند برتر از یک انسان عمل کند.»
گوگل شرکتی است که برای نوآوریهای فناورانه موفقیتآمیزش شهرتی جهانی کسب کرده و تا کنون بیشترین سرمایه را در این پروژه گذاشته است و نتایج درخشانی در این پروژه به دست آورده، بسیاری را قانع کرده که بهزودی خواهند توانست صبحها موقع عزیمت به سر کار چرت بزنند و رانندگی را به دست خودرو بسپارند. خود گوگل هم اعتقاد دارد این فناوری رویایی روزی به دست مشتریان خواهد رسید.
| < قبلی | بعدی > |
|---|